Portofoon voor beveiligers: welke, welke regels en hoe je ermee praat

Op een festivalterrein met tienduizend bezoekers is het mobiele netwerk het eerste wat het begeeft. Een portofoon heeft daar geen last van: één druk op de knop en iedereen op het kanaal hoort de melding tegelijk, zonder nummer zoeken, zonder bellen, zonder wachten tot iemand opneemt. Met een oortje houd je bovendien je handen vrij en hoort niemand om je heen wat er gezegd wordt.

Daarom hangt bij elke beveiliger, van de ingang van een feesttent tot de nachtronde over een bedrijventerrein, een portofoon aan de jas. Ook bij ons.

De meeste kleine teams werken met PMR446. Dat is een stukje frequentieruimte (446,0 tot 446,2 MHz) dat iedereen in Europa zonder vergunning mag gebruiken, met handportofoons van maximaal 0,5 watt en een vaste antenne. Sinds 2018 zijn er zestien analoge kanalen; digitale toestellen (dPMR446 en DMR446) halen er tweeëndertig respectievelijk zestien uit dezelfde band. De regels staan in de Regeling gebruik frequentieruimte zonder vergunning.

Het nadeel zit in het woord 'iedereen'. De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) waarschuwt dat PMR446 ook door particulieren wordt gebruikt en dat je dus medegebruik en storing kunt krijgen. Voor een gezellige avond geen probleem, voor een ontruiming wel. En het bereik valt in de praktijk tegen: fabrikanten noemen kilometers, in bebouwing en tussen stalen hallen blijft daar vaak een paar honderd meter van over. Testen op de locatie zelf, vóór de dag zelf, is de enige manier om het zeker te weten.

Wil je een eigen, besloten netwerk buiten de PMR446-band, dan vraag je bij de RDI een vergunning voor landmobiele communicatie aan. Er zijn twee soorten: een landelijke vergunning op gedeelde frequenties met laag vermogen, en een vaste, exclusieve frequentie voor één locatie, die de RDI voor je inplant. Beide gelden vijf jaar. Je betaalt leges voor de verlening en jaarlijks voor het toezicht; de bedragen staan op rdi.nl.

Huren kan ook. Verhuurders hebben een eigen vergunning voor tijdelijk gebruik, waarmee je als huurder maximaal twee weken achter elkaar op dezelfde locatie mag werken. Voor evenementen zegt de RDI het zelf: mogelijk heb je een vergunning nodig voor apparatuur als portofoons, neem op tijd contact op. Reken op weken, niet op dagen.

C2000, het netwerk van politie, brandweer en ambulance, is een gesloten systeem. Beveiligers hebben daar geen toegang toe. Op een evenement loopt het contact met de hulpdiensten via de coördinator of de meldpost van de organisatie, niet via jouw porto.

In de beveiliging kom je vooral Kenwood en Motorola tegen. De Kenwood TK-3701D bijvoorbeeld werkt zowel analoog als digitaal op PMR446, is spatwaterdicht (IP54/55) en gaat volgens de fabrikant tot achttien uur mee op een accu. Motorola levert vergelijkbare toestellen in de XT400-serie en de R2. Het merk is minder belangrijk dan een paar praktische punten:

Een kanaal is een gedeelde ruimte. Wie erdoorheen praat, maakt het voor iedereen onverstaanbaar. In het lesmateriaal van de beveiligingsopleidingen heet dat etherdiscipline, en het komt neer op een paar gewoonten. Luister eerst of het kanaal vrij is. Druk de spreekknop in, wacht een seconde en noem dan eerst wie je roept en daarna wie je bent: 'Coördinatie voor post 2'. Houd het kort en zakelijk, zonder namen van bezoekers of medische details, want op PMR446 kan iedereen in de buurt meeluisteren. Sluit af met 'over' als je antwoord verwacht; 'uit' zegt alleen degene die het gesprek afsluit.

Spellen doe je met het NAVO-alfabet: Alfa, Bravo, Charlie, Delta, Echo, Foxtrot, Golf, Hotel, India, Juliett, Kilo, Lima, Mike, November, Oscar, Papa, Quebec, Romeo, Sierra, Tango, Uniform, Victor, Whiskey, X-ray, Yankee, Zulu. Een kenteken of een naam gaat dan in één keer goed, ook met muziek op de achtergrond.

Bij een groter evenement spreek je vooraf af wie op welk kanaal zit: beveiliging, EHBO en organisatie elk hun eigen groep, en één kanaal voor de coördinatie waar de ploegleiders op luisteren. Wissel accu's bij de ploegwissel, leg een paar reservetoestellen bij de meldpost en test het bereik op de drukste punten voordat het publiek er is. Spreek ook af wat je doet als de porto het laat afweten: welk telefoonnummer, welke verzamelplek.